Çoklu Zeka Kuramına Göre Zeka Çeşitleri...
Çocuğumuzun zekâsının ne kadar olduğunun yanı sıra, nasıl bir zeká türüne sahip olduğu, ona vereceğimiz eğitim açısından da çok önemli.
Bütün bebeklerin belli bir potansiyele sahip olarak doğuyor, ancak bu potansiyelin aktif hale getirilmesi için aileye büyük görev düşüyor. Diyelim bir insanın boyu genlerinde 170 santimetre. O çocuk iyi beslenirse 1.70´e kadar boyu uzar.
Aksi durumda boyu 1.60larda kalır. Zekâ da böyledir. Ortalama insan IQ´su (zekâsı) 100´dür. Çocuğun potansiyel zekâsı ise 140.
Çocuk eğitilmediğinde, zihinsel uyarıyı almadığında veya okumadığında IQ 100lerde kalır.
Ailelere çocuklarını bu konuda sınırlamamalarını öneriyor: ´Çocuğun zekâ tipi, onun ileride hangi mesleği seçeceğinden çok, hangi yöntemle öğrenebileceğini ortaya koyar. Örneğin müzik zekâsı var diye ille de çocuğa müzik aleti almak veya konservatuara yazdırmak zorunda değilsiniz. İki saat matematik çalışıyorsa, bir saat de müzik dinlemesine imkân vermelisiniz. Bunu yaparsanız çocuk matematiği daha çok sever´ diyor.
7
Ayrı Zekâ Tipi Birbirinden Nasıl Ayrılıyor?
Sözel Zekâ:
Kelimeleri etkili kullanma yeteneğidir. Bu çocuklar dinleyerek öğrenmeyi sever, duygu ve düşüncelerini sözel ifadelerle aktarırlar. İyi yazarlar, iyi anlatırlar, kitap okumayı severler. Anne-babanın onu konuşturmaya çalışması faydalı olur. Bu türden daha çok şair, yazar, gazeteci ve politikacı olur.
Sayısal (Mantıksal) Zekâ:
Eskiden yapılan zekâ testlerinde sadece bu zekâ türü ölçülüyordu. Sebep-sonuç ilişkisi kurmayı ve ´neden´ demeyi severler, çok soru sorarlar. Bu çocuklar hesap yapmayı, sayı saymayı, mantık yürütmeyi, bir makineyi söküp nasıl çalıştığını görmeyi sever. Bilim adamı, matematikçi ve bilgisayar programcısı olma ihtimalleri yüksektir.
Görsel Zekâ:
Bu çocuklar işittiği bir şeyi değil de, gördüğü bir şeyi daha iyi akılda tutarlar. Yaşıtlarına kıyasla çizimleri ve resimleri güzeldir. Film ve slâyt gösterileri eşliğinde öğrenmeyi severler. Eğilimli oldukları meslekler ressam, mimar, fotoğrafçı ve dekoratörlüktür.
Bedensel Zekâ:
Kişinin kendisini ifade etmesinde ve bir şeyler yaratmakta bedenini kullanma yeteneğidir. Yerinde duramazlar, spora ilgileri fazladır. El becerileri gelişmiştir. Çok rahatlıkla tamir işlerini yapabilirler. İyi taklit yaparlar. Bu çocuğa öğretirken atölye çalışması yaptırmak gerekir. Sporcu, aktör, dansçı, heykeltıraşların çoğu bu zekâya sahiptir.
Müzik (İşitsel) Zekâsı:
Seslere hassasiyet gösterme kapasitesi ve kendisini müzikle ifade etme yeteneğidir. Nota, solfej bilmeseler bile, melodileri hemen akılda tutarlar. Müzik eşliğinde ders çalışırsa o bilgileri daha iyi akılda tutabilirler. Müzisyen olurlar.
Sosyal Zekâ:
İnsanları tanıma konusunda çok başarılıdırlar. Liderlik özellikleri vardır. Oynayarak, paylaşarak, konuşarak öğrenirler. Onu sosyal ortamlara sokup, sosyal becerilerini geliştirmesine fırsat vermek gerekir. Bu türden daha çok danışman, öğretmen, siyasi lider çıkar.
İçsel Zekâ:
Hayal kurmayı, düşünmeyi severler, kendilerinin güçlü ve zayıf yönlerini iyi analiz ederler. Bu çocukları düşünmeye, oturup kafa yorarak fikir üretmeye, farklı düşünmeye, hayal kurmaya teşvik edebilirsiniz. İçsel zekâya sahip olanlar psikolog ve psikoterapist olmaya daha yatkındır.
İdeal öğrenme yöntemi
· Sözel zekaya sahip olanlar; şair, yazar, gazeteci ve politikacı,
· Sayısal zekaya sahip olanlar; bilim adamı, matematikçi ve bilgisayar programcısı,
· Görsel zekaya sahip olanlar; ressam, mimar, fotoğrafçı ve dekoratör,
· Bedensel zekaya sahip olanlar sporcu, aktör, dansçı, heykeltıraş,
· Müzik zekasına sahip olanlar müzisyen,
· Sosyal zekaya sahip olanlar danışman, öğretmen, siyasi lider,
· İçsel zekaya sahip olanlar psikolog ve psikoterapist olmaya daha yatkındır.
Ancak Profesör Tarhan, ailelere çocuklarını bu konuda sınırlamamalarını öneriyor. 'Çocuğun zeka tipi, onun ileride hangi mesleği seçeceğinden çok, hangi yöntemle öğrenebileceğini ortaya koyar' diyen Tarhan, şunları söylüyor;
'Çocuk hangi zeka alanına yatkınsa, o yöntemin öğrenmede kullanılması gerekir. Müzik zekası var diye ille de çocuğa müzik aleti almak veya konservatuara yazdırmak zorunda değilsiniz. Örneğin iki saat matematik çalışıyorsa bir saat de müzik dinlemesine imkan vermelisiniz. Bunu yaparsanız çocuk matematiği daha çok sever. Ya da bedensel zekaya sahip çocuklar spor yapmayı sever. İlle de sporcu olacak diye bir durum söz konusu değil, ama ona derslerinin yanı sıra spor yapma fırsatını vermek gerek. Çocuğun ileride hangi mesleği seçeceği, kendisinin bileceği bir konudur. Anne-babaya düşen görev, onun özelliklerine en uygun öğrenme ortamını hazırlamaktır.
Sözel zeka
l Okumayı, yazmayı sever
l Kelime oyunlarını sever
l Espri yapar, hikaye anlatır
l İsimleri kolay öğrenir ve hatırlar
l Kelime hazinesi yaşına göre zengindir
l İsteklerini iyi ifade eder
l Çok konuşur
Sayısal zeka
l Her şeyi sorgular
l Bir şeyin nasıl çalıştığını merak eder
l Hesap yapmayı sever
l Boz-Yap'ları, mantık oyunlarını sever
l Sorun çözmeye meraklıdır
l Deney yapmaya heveslidir
l Sayıları kolay öğrenir ve hatırlar
Görsel zeka
l Yaşıtlarından daha hayalcidir
l Okurken kelimelerden çok resimleri öğrenir
l Sayfalarca resimler çizer
l Sanat etkinliklerinden zevk alır
l Boyama, çizmeyi zevkle yapar
l Motif çizme, örnek bulmada çok başarılıdır
l Harita okumada çok başarılıdır
l Yolunu bul, boz-yap oyunlarını sever
l Zihinde görüntüleri, simaları kolay öğrenir ve iyi hatırlar
Bedensel zeka
l Bir veya birden fazla sporda başarılıdır
l Uzun süre oturmaz hareketlidir
l Amaca yönelik bir şeyler yapar
l Dans gibi eğlenceleri sever
l Yeni şeyleri ellemeye, dokunmaya heveslidir
l Konuşurken mimik ve jestlerini bol kullanır
l Sök-yap işlerden hoşlanır
İşitsel zeka
l Ritmik konuşur, hareket eder
l Çevre seslerine duyarlıdır
l Kolay şarkı öğrenir ve söyler
l Müziği iyi tanır
l Sesleri kolay öğrenir ve iyi hatırlar
l Koroda söyler, müzik aleti çalar
l Tempo tutmayı sever
l Seslerle kimliği kolay anlar
Sosyal zeka
l Yaşıtları ile konuşmaktan zevk alır
l Lider gibi davranır
l Sorunları olanlara fikir verir
l Arkadaş ilişkilerinde toparlayıcıdır
l İş organize etmeyi sever
l Yakın arkadaşı çok olur
l Sokak yaşamında beceriklidir
l Kendini savunmayı bilir
l Aracılık eder, ilgi gösterir
l Arkadaşlarının duygularını anlar
İçsel zeka
l Özgüveni yüksektir
l Kendini tanıma çabası içindedir
l Kuvvetli, zayıf yönlerini öğrenme çabası içindedir
l Bağımsız davranmayı sever
l Yalnız çalışmayı daha çok tercih eder
l Kendine hedef koyar
l Durup düşünüp öyle hareket etmeyi sever
|
